نسخه ۰.۴ — تحلیل حرفه‌ای ریسک در شبیه‌سازی
بازده واقعی سبد حالا درست محاسبه می‌شود، یازده سنجه‌ی حرفه‌ای ریسک اضافه شده و می‌توانید سبد فعلی خودتان را با سبد پیشنهادی مقایسه کنید.
تحلیل ریسک، همان‌طور که باید باشد
سود، نصف داستان است. نصف دیگرش این است که برای رسیدن به آن سود چقدر ریسک کرده‌اید. این نسخه تماماً درباره‌ی نصف دوم است.
اول: یک اشتباه محاسباتی که درست شد
اگر در طول دوره پول اضافه می‌کردید یا برداشت می‌کردید، عدد بازده درست نبود. پولی که خودتان واریز کرده بودید به‌عنوان سود شمرده می‌شد.
مثال ساده‌اش این است:
- با ۱۰ میلیون شروع می‌کنید
- سبد ۱۰٪ رشد می‌کند و می‌شود ۱۱ میلیون
- حالا ۹۰ میلیون اضافه می‌کنید — جمعاً ۱۰۱ میلیون
- سبد ۵٪ افت می‌کند و می‌شود حدود ۹۶ میلیون
سبد شما چطور عمل کرد؟ اول ۱۰٪ بالا، بعد ۵٪ پایین — یعنی حدود ۴.۵٪ مثبت. ولی جیب شما؟ چون بخش عمده‌ی پول را درست قبل از افت وارد کردید، در ضرر هستید.
حالا هر دو عدد را جدا می‌بینید:
- بازده سبد — عملکرد خودِ سرمایه‌گذاری، مستقل از زمان‌بندی واریزها. برای قضاوت درباره‌ی انتخاب نمادها این عدد درست است
- بازده شما — با احتساب اینکه پول را کِی وارد یا خارج کردید. برای اینکه بدانید واقعاً چقدر پول درآوردید این عدد درست است
هیچ‌کدام غلط نیستند؛ به دو سؤال متفاوت جواب می‌دهند.
سنجه‌های جدید ریسک
یازده سنجه اضافه شده. لازم نیست همه را بدانید — این جدول می‌گوید هرکدام به چه دردی می‌خورد:
| سنجه | چه می‌گوید | عدد بهتر |
|---|---|---|
| نسبت شارپ | به ازای هر واحد نوسان، چقدر سود گرفته‌اید | بالاتر |
| نسبت سورتینو | مثل شارپ، ولی فقط نوسان رو به پایین را ریسک می‌داند | بالاتر |
| نسبت کالمار | سود سالانه به ازای هر واحد افت سرمایه | بالاتر |
| نسبت امگا | مجموع سودها در برابر مجموع زیان‌ها | بالای ۱ |
| بیشترین افت | بدترین ریزش از سقف تا کف | کمتر |
| ریسک نزولی | نوسان فقط در روزهای منفی | کمتر |
| بدترین دوره‌ها | در ۹۵٪ مواقع ضرر از چه حدی بدتر نبوده | کمتر |
| ثبات روند | رشد یکنواخت بوده یا پرنوسان | نزدیک ۱ |
| نسبت دنباله | سودهای بزرگ در برابر ضررهای بزرگ | بالاتر |
| جذب صعود | چند درصد از رشد بازار را گرفته‌اید | بالاتر |
| جذب نزول | چند درصد از ریزش بازار را خورده‌اید | کمتر |
چرا شارپ به تنهایی کافی نیست
شارپ هر نوسانی را ریسک می‌داند، حتی نوسان رو به بالا. ولی هیچ سرمایه‌گذاری از اینکه سبدش ناگهان ۱۵٪ بالا برود ناراحت نمی‌شود. سورتینو همین را اصلاح می‌کند: فقط نوسان رو به پایین را می‌شمارد.
گویاترین دو عدد
جذب صعود و نزول را با هم بخوانید. سبدی که ۶۰٪ از رشد بازار را می‌گیرد ولی فقط ۳۰٪ از ریزشش را می‌خورد، در بلندمدت از بازار جلو می‌زند — حتی با اینکه در روزهای خوب عقب‌تر است.
نمودارهای روند ریسک
عدد نهایی همه‌ی داستان نیست. دو نمودار جدید نشان می‌دهند اوضاع در طول زمان چطور بوده:
- روند نسبت شارپ — کیفیت بازده ثابت بوده یا فقط یک دوره‌ی خوش‌شانسی کل عدد را بالا برده
- روند افت سرمایه — کِی و چقدر زیر سقف قبلی بوده‌اید، و چقدر طول کشیده تا جبران شود
با نگه‌داشتن نشانگر روی هر نقطه، تاریخ شمسی و مقدار دقیق را می‌بینید.
مدت جبران معمولاً از عمق ریزش مهم‌تر است: ریزش ۲۰٪ که در دو ماه جبران شود خیلی راحت‌تر از ریزش ۱۵٪ است که دو سال طول بکشد.
پرتفولیو شما
حالا می‌توانید وزن‌های فعلی سبدتان را وارد کنید. نتیجه در سه ردیف کنار هم نشان داده می‌شود:
- سبد فعلی شما
- سبد پیشنهادی
- سبد هم‌وزن به‌عنوان مبنا
و اگر بنچمارک را فعال کرده باشید، شاخص هم به همین جدول اضافه می‌شود. با همان وزن‌هایی که وارد کرده‌اید شبیه‌سازی می‌شود، پس مقایسه واقعی است نه فرضی.
منحنی ارزش سبد
نمودار ارزش سبد در طول زمان بازطراحی شد: تاریخ‌ها شمسی‌اند، روزهای تعطیل بازار حذف شده‌اند تا خط الکی صاف نشود، و با نگه‌داشتن نشانگر مقدار دقیق هر روز را می‌بینید.
کنار هر سنجه یک علامت سؤال هست؛ نشانگر را رویش نگه دارید تا توضیح کوتاهش را ببینید. لازم نیست چیزی حفظ کنید.
این مقاله را تیمِ تحلیلِ پیش‌بینو نوشته و پیش از انتشار، یکی دیگر از اعضای تیم بازبینی کرده است. عددهای نمونه از داده‌ی زنده‌ی بازارِ مشتقه‌ی بورسِ تهران گرفته شده‌اند و تاریخِ هر نمونه در همان بخش آمده است؛ چون قیمت‌ها روزانه عوض می‌شوند، فقط روشِ محاسبه را نشان می‌دهند، نه وضعیتِ امروزِ بازار را.