نسخه ۰.۶ — ارزش‌گذاری، پرتفوی شخصی، بورس کالا
سیزده معیار ارزش‌گذاری کنار روند قیمت، ثبت دارایی‌های واقعی شما در هشت کلاس با محاسبه‌ی سود و زیان، و ورود بورس کالا با گواهی سپرده و صندوق‌های کالایی و آربیتراژ قراردادهای آتی.
سه بخش تازه
این نسخه سه چیز اضافه می‌کند که هر سه به یک سؤال جواب می‌دهند، از سه زاویه:
- ارزش‌گذاری — این سهم چقدر می‌ارزد؟
- پرتفوی شخصی — دارایی‌های من الان چقدر می‌ارزند و چطور به اینجا رسیدند؟
- بورس کالا — بازاری که تا امروز در پیش‌بینو نبود
ارزش‌گذاری
قیمت بازار می‌گوید سهم چند است. ارزش‌گذاری می‌خواهد بگوید چند باید باشد. فاصله‌ی این دو، همان چیزی است که سرمایه‌گذار دنبالش است.
مشکل این است که هیچ روشی جواب قطعی نمی‌دهد. هر روش فرض‌های خودش را دارد و در شرایط مختلف نتیجه‌ی متفاوت می‌دهد. پس به‌جای نشان دادن یک عدد، سیزده معیار را کنار هم و کنار قیمت واقعی می‌گذاریم.
دو جنس متفاوت
معیارها دو دسته‌اند و این تفاوت مهم است:
| دسته | چه می‌دهد | نمونه |
|---|---|---|
| قیمت هدف هر سهم | عددی هم‌مقیاس قیمت سهم | EPS × P/E، عدد گراهام، ارزش دفتری |
| نسبت | عددی دو رقمی یا کمتر | P/E، P/B، ROE، بازده سود نقدی |
اگر این دو را روی یک محور بگذاریم، خط نسبت روی صفر صاف می‌شود. برای شپدیس عدد EPS×P/E حدود ۲۰۳ هزار است و بازده سود نقدی ۰٫۰۴ — هفت رقم فاصله. برای همین هر جنس محور خودش را دارد و می‌توانید از هر دو دسته هم‌زمان انتخاب کنید.
معیارهای قیمت هدف
| معیار | چه می‌کند |
|---|---|
| EPS × P/E | سود هر سهم ضرب در نسبت قیمت به سود |
| عدد گراهام | ریشه‌ی ۲۲٫۵ × سود هر سهم × ارزش دفتری |
| گراهام ساده | فرمول ساده‌شده‌ی گراهام بر پایه‌ی نرخ رشد |
| ارزش دفتری هر سهم | حقوق صاحبان سهام تقسیم بر تعداد سهام |
| سود پیش‌بینی‌شده | سود هر سهم برای دوره‌ی پیش‌رو |
نسبت‌ها
| نسبت | چه می‌گوید |
|---|---|
| P/E و P/E پیش‌بینی | قیمت نسبت به سود محقق‌شده و سود آینده |
| P/B | قیمت نسبت به ارزش دفتری |
| ROE | سود خالص نسبت به حقوق صاحبان سهام |
| نرخ رشد | رشد مورد انتظار سود، و نسخه‌ی محاسبه‌شده از روند تاریخی |
| نسبت پرداخت سود | چه سهمی از سود بین سهامداران تقسیم می‌شود |
| بازده سود نقدی | سود نقدی نسبت به قیمت روز |
نمودار پله‌ای، نه منحنی
قیمت سهم روزانه است، ولی ارزش‌گذاری فقط در پایان هر دوره‌ی مالی یک عدد دارد. اگر این دو را با منحنی پیوسته وصل کنیم، بین دو گزارش مقادیری ساخته می‌شود که هیچ‌وقت وجود نداشتند.
پس سری ارزش‌گذاری پله‌ای رسم می‌شود: عدد هر دوره تا انتشار گزارش بعدی ثابت می‌ماند. این دقیقاً همان چیزی است که در واقعیت اتفاق می‌افتد — تا گزارش بعدی، آخرین عدد منتشرشده تنها چیزی است که می‌دانید.
انتخاب «سالانه» یا «فصلی» فقط تواتر همین پله‌ها را عوض می‌کند؛ خط قیمت دست‌نخورده روزانه می‌ماند.
جدول دوره‌ها
زیر نمودار، همان اعداد در قالب جدول‌اند: پنج دوره در هر نما و امکان حرکت به دوره‌های قدیمی‌تر. درصد تغییر هر معیار نسبت به دوره‌ی قبل کنارش نوشته شده تا روند را بدون حساب کردن ببینید.
چه چیزی عمداً نیست
سه روش که معمولاً در فهرست‌ها می‌بینید اینجا نیستند:
- DCF — به جریان نقدی آزاد نیاز دارد که در داده‌ی ما وجود ندارد
- DDM و GGM — به نرخ بازده مورد انتظار نیاز دارند که عددی فرضی است
می‌شد یک عدد پیش‌فرض گذاشت و نتیجه را نشان داد. ولی آن‌وقت خروجی بیشتر تابع آن فرض پنهان بود تا وضعیت واقعی شرکت — و کاربر راهی برای فهمیدنش نداشت.
پرتفوی شخصی
بهینه‌ساز و شبیه‌ساز درباره‌ی سبد فرضی بودند. این صفحه درباره‌ی دارایی‌های واقعی شماست.
هشت کلاس دارایی
پرتفوی واقعی فقط سهم نیست:
| کلاس | قیمت‌گذاری |
|---|---|
| سهام و صندوق | خودکار، از قیمت روز بازار |
| طلا، سکه، ارز، ملک، سپرده، سایر | دستی، با ارزش‌گذاری خودتان |
دو کلاس اول نماد بورسی دارند و ارزش روزشان محاسبه می‌شود. بقیه را خودتان ارزش‌گذاری می‌کنید و صفحه به شما می‌گوید کدام ارزش‌گذاری کهنه شده یا اصلاً ثبت نشده — چون سبدی که نصف دارایی‌هایش قیمت شش ماه پیش را دارند، عدد کلی‌اش بی‌معنی است.
چند پرتفوی جدا
می‌توانید بیش از یکی داشته باشید. «بلندمدت» و «نوسان‌گیری» منطق و افق متفاوتی دارند؛ قاطی کردنشان هر دو گزارش را خراب می‌کند.
ثبت بر اساس معامله
ارزش دارایی از معاملات ساخته می‌شود، نه از موجودی لحظه‌ای: هر خرید و فروش با تاریخ، مبلغ، تعداد و کارمزدش ثبت می‌شود.
این سخت‌تر از وارد کردن یک موجودی است، ولی تنها راهی است که می‌شود گفت کِی وارد شدید و بازده واقعی‌تان چقدر بوده. موجودی امروز نمی‌گوید آن را دو سال پیش خریده‌اید یا هفته‌ی پیش.
چه چیزی می‌بینید
- خلاصه — ارزش فعلی، بهای تمام‌شده، کارمزد پرداختی، سود و زیان مطلق و درصدی
- منحنی ارزش سبد در طول زمان، همراه با خط آورده‌ی خالص
آن خط دوم مهم‌ترین چیز نمودار است. فاصله‌ی بین دو خط، سود واقعی شماست. بدون آن، سبدی که فقط پول تازه گرفته با سبدی که واقعاً رشد کرده یک شکل دیده می‌شوند.
- دارایی‌ها — سود و زیان هر قلم، وزنش در سبد، تعداد معاملات، تاریخ اولین و آخرین معامله
- تخصیص — به تفکیک کلاس دارایی یا تک‌تک دارایی‌ها
- عملکرد سالانه — میله‌ای یا نقشه‌ی حرارتی
- سود نقدی — نقشه‌ی حرارتی سال در ماه، یا فهرست کامل با سود هر سهم
- بیشترین سود و زیان — کدام دارایی‌ها بیشترین اثر را داشته‌اند
- نقد — چقدر از سبد در سپرده و دارایی نقدشونده است
سنجه‌های ریسک
بازده سالانه، نوسان، و بازده تعدیل‌شده با ریسک — یعنی به ازای هر واحد نوسانی که تحمل کرده‌اید چقدر سود گرفته‌اید. نرخ بدون ریسک در محاسبه لحاظ می‌شود.
یک نکته‌ی صادقانه: بازده فعال نسبت به شاخص کل هنوز محاسبه نمی‌شود. شاخص کل در سیستم هست ولی تاریخچه‌ی قیمتش نیست، و بدون تاریخچه این عدد ساختنی نیست. جای خالی‌اش را نشان می‌دهیم به‌جای اینکه عدد نادرست بگذاریم.
بورس کالا
بورس کالا بازاری موازی بورس تهران است که کالای فیزیکی و ابزارهای مالیِ روی آن معامله می‌شود. برای کسی که دنبال طلا، زعفران یا محصولات پتروشیمی است، این بازار اصلی است — نه بورس اوراق بهادار.
چرا عکس روزانه، نه قیمت زنده
بورس کالا برخلاف بورس تهران تاریخچه نمی‌دهد؛ فقط وضعیت لحظه‌ای را منتشر می‌کند. یعنی اگر امروز ذخیره‌اش نکنید، فردا دیگر در دسترس نیست.
پس هر چند دقیقه یک عکس کامل از تابلو گرفته و نگه داشته می‌شود. صفحه آخرین عکس را نشان می‌دهد و تاریخش را می‌نویسد. عکس تکراری ذخیره نمی‌شود — بازارِ بی‌تحرک، فضای اضافه نمی‌گیرد.
بازارهایی که پوشش داده می‌شوند
| بازار | چه چیزی دارد |
|---|---|
| گواهی سپرده کالایی | گواهی سکه، زعفران و سایر کالاهای انبارشده |
| صندوق‌های کالایی | صندوق‌های سرمایه‌گذاری روی کالا |
| اختیار معامله کالایی | قراردادهای اختیار روی کالای فیزیکی |
| سلف موازی | پیش‌فروش استاندارد کالا |
| قراردادهای آتی | صفحه‌ی اختصاصی خودش را دارد |
هر ردیف در منبع اصلی بین ۵۷ تا ۱۵۶ فیلد دارد. نمایش همه‌شان جدول را غیرقابل‌خواندن می‌کند، پس فقط ستون‌هایی نشان داده می‌شوند که برای تصمیم لازم‌اند.
انتخاب همین ستون‌ها هم ساده نبود: چند ستونی که اول انتخاب شده بودند فقط در ساعت معامله مقدار داشتند و بقیه‌ی روز ستونی از خط تیره می‌ساختند. ستون‌های فعلی همیشه پرند.
قراردادهای آتی
قرارداد آتی یعنی توافق برای خرید کالا در تاریخی مشخص با قیمتی که امروز تعیین می‌شود. کاربرد اصلی‌اش برای سرمایه‌گذار، آربیتراژ نقدی-آتی است.
منطقش ساده است
اگر قرارداد آتیِ صندوق طلا بالاتر از قیمت نقدیِ همان صندوق معامله شود، آن اختلاف یک بازده تضمین‌شده تا سررسید است — به شرطی که هر دو سمت را هم‌زمان بگیرید:
| عدد | چطور حساب می‌شود |
|---|---|
| سود تا سررسید | (قیمت تسویه − قیمت نقدی) ÷ قیمت نقدی |
| سود سالانه | سود تا سررسید × ۳۶۵ ÷ روز مانده تا سررسید |
عدد سالانه‌شده همان چیزی است که با نرخ سپرده مقایسه می‌کنید. اگر آتی سالانه ۳۵٪ بدهد و سپرده ۲۳٪، اختلافش فرصت است.
چه چیزی نشان داده می‌شود
- قیمت نقدی پایه کنار قیمت تسویه — بدون این، پریمیوم قابل محاسبه نیست
- روز مانده تا سررسید، با هشدار برای قراردادهای زیر یک هفته
- سود تا سررسید و سود سالانه‌شده برای هر قرارداد
- موقعیت باز و حجم معامله
- فیلتر بر اساس دارایی پایه: لوتوس، جواهر، کهربا
- مرتب‌سازی روی هر ستون؛ پیش‌فرض روی سود سالانه، از بیشترین
- نمودار روند میانگین سود سالانه در روزهای گذشته — تا ببینید فرصت امروز نسبت به هفته‌ی پیش چطور است
یک هشدار
تابلوی آتی همیشه پر نیست. وقتی همه‌ی قراردادهای یک دوره سررسید شده باشند و دوره‌ی جدید هنوز باز نشده، تابلو خالی است. این ایراد صفحه نیست، وضعیت واقعی بازار است — و صفحه همین را می‌نویسد به‌جای اینکه جدول خالی نشان دهد.
اگر می‌خواهید شروع کنید
- یک نماد آشنا را در ارزش‌گذاری باز کنید و P/E را کنار قیمت بگذارید. جاهایی که فاصله زیاد شده جالب‌اند
- عدد گراهام را هم اضافه کنید — یک روش محافظه‌کارانه‌تر برای مقایسه
- در پرتفوی، یکی از دارایی‌های واقعی‌تان را با تاریخ و مبلغ خریدش ثبت کنید
- منحنی ارزش را ببینید و فاصله‌اش با خط آورده‌ی خالص را دنبال کنید
- در بورس کالا سراغ گواهی سپرده بروید و قیمت تسویه را با بازار آزاد مقایسه کنید
- در قراردادهای آتی سود سالانه‌ی بالاترین ردیف را با نرخ سپرده‌ی بانکی بسنجید
در نسخه‌ی بعدی، صفحه‌ی نمودار حرفه‌ای با ابزارهای ترسیم و اندیکاتورها اضافه می‌شود.
این مقاله را تیمِ تحلیلِ پیش‌بینو نوشته و پیش از انتشار، یکی دیگر از اعضای تیم بازبینی کرده است. عددهای نمونه از داده‌ی زنده‌ی بازارِ مشتقه‌ی بورسِ تهران گرفته شده‌اند و تاریخِ هر نمونه در همان بخش آمده است؛ چون قیمت‌ها روزانه عوض می‌شوند، فقط روشِ محاسبه را نشان می‌دهند، نه وضعیتِ امروزِ بازار را.